لبنان چطور می تواند نجات یابد؟

در بحبوحه سقوط اقتصادی در لبنان، انفجار بیروت باری اضافی بر دوش این کشور افزود.

www.khabaronline.ir
اندازه متن Aa Aa

سرویس بین الملل امروز نیوز؛ آسیا، مهسا مژدهی: فاجعه در لبنان هنوز ادامه دارد. با گذشت روزهای اولیه از انفجاری که نیمی از بیروت را تخریب کرد، هنوز مشخص نیست که چه تعداد از شهروندان لبنانی کشته شده و چه تعداد از آنها خانه و کاشانه شان را از دست داده اند. اعداد و ارقامی که منتشر می شود اغلب برآوردهای اولیه هستند و تخمین آنچه بر سر عروس خاورمیانه آمده، زمان می برد. اقتصاد لبنان در ماه های گذشته به دلیل اعتراضات، بحران سیاسی و بعد کرونا، سقوط کرده بود و حالا بحران در این کشور وارد فاز تازه ای شده است. به نظر می رسد که عبور از وضعیت فعلی، همراهی سیاستمداران لبنانی را لازم داشته باشد اما سوال اینجاست که در بیروت تا چه اندازه امکان چنین اتحادی برای بازسازی وجود دارد؟

در خبرآنلاین با سیدهادی سیدافقهی کارشناس مسائل خاورمیانه به گفتگو نشستیم تا وضعیت لبنان بعد از انفجار روز سه شنبه را بررسی کنیم:

در بحبوحه سقوط اقتصادی در لبنان، انفجار بیروت باری اضافی بر دوش این کشور افزود.

هنوز وضعیت در لبنان قرمز است. اما گروه های سیاسی به دنبال راه حل عبور از بحران هستند.با توجه به شرایط پیش آمده، لبنان چه آینده ای در پیش خواهد داشت؟

آینده سیاسی و اقتصادی لبنان در شرایط فعلی به شدت مبهم است و نمی توان دقیقا گفت که بعد از همه این اتفاقاتی که رخ داده، چه در انتظار این کشور است. بر اساس برآوردهای اولیه کارشناسان، لبنان ده تا پانزده میلیارد دلار نیاز دارد تا ظرف چهار تا پنج سال، سروسامانی به آن بدهند. از لحاظ سیاسی متاسفانه گروه ها و احزاب مختلف شروع به تقصیریابی کرده اند. گروه چهارده مارس که در دولت حضور ندارند از این وضعیت سوءاستفاده می کنند و می خواهند حاکمیت فعلی را متلاشی کنند.  الان مردم لبنان نیاز به آشتی سیاسی دارند تا بتوانند از این وضعیت عبور کنند.  

نکته ای که در اینجا باید به آن توجه شود این است که مسئولیت مستقیم و غیر مستقیم فاجعه ای که رخ داده بر گردن ائتلاف چهارده مارس است که در سال 2014 که این محموله نیترات در سواحل بیروت مستقر شد بر سر کار بودند و بخشی از همین افراد الان در حصر خانگی هستند تا مشخص شود چرا اهمال کرده اند. وگرنه دولت دیاب هنوز چند ماهی بیشتر کار نکرده و نمی توان این دولت را مقصر واقعه جلوه داد.

بعد بعدی مسائل امنیتی است که اهمیت زیادی دارد. باید مشخص شود که چه کسی دستور داده که این مواد در ساحل بیروت انبار شوند. چه دست هایی در کار بوده که با وجود هشدارها و دستورات دولت باز هم ترتیب عمل نداده است.طبیعتا مواد منفجره در این سطح باید در اختیار ارتش لبنان باشد.

در شرایط فعلی در حالی که انگشت اتهام به سمت دولت و بی کفایتی و فسادی است که کار را به اینجا کشانده است، بهترین اقدام دولت دیاب چه می تواند باشد؟

الان باید مشخص شود که کیفیت وقوع انفجار چطور بوده. تیمی تعیین شده تا بعد از اینکه وضعیت کمی آرام گرفت و زخمی ها سروسامان گرفتند، تحقیق کند که این انفجار واقعا به چه دلیلی رخ داده است؟ آیا دست هایی در کار بوده یا خطای انسانی رخ داده است؟ یا موضوع یک عملیات تروریستی بود؟ در فضای مجازی شایعات و گفتگوها و حتی فیلم های زیادی وجود دارد که احتمالا بخشی از آنها هم فتوشاپ هستند. اما به هر جهت بخش عمده مسئولیت این اتفاق بر گردن وزارت کشور و ارتش لبنان است.

اقتصاد لبنان حتی پیش از انفجار هم سقوط کرده بود. حالا این اتفاق بار مضاعفی بر دوش این کشور است. سیاستمداران برای عبور از این بحران چه راه هایی در پیش دارند؟

آینده بیروت و لبنان بستگی به مشخص شدن دلیل اتفاقات دارد و اینکه ببینیم سیاستمداران چه رفتاری را در پیش می گیرند. بعد حالا باید دید که لبنان پول کافی برای اینکه هزینه ترمیم را بپردازد دارد یا نه؟ کارشناسان باید بررسی کنند و ببینند ایا بندر دیگری را در لبنان سراغ دارند که بتواند کار بندر بیروت را بکند؟ مثلا بندر صیدا یا طرابلس ظرفیت جغرافیایی و امکانات مشابهی دارند؟ چون عملا جایی که انفجار رخ داده محل صادرات و واردات بوده است و عمده فعالیت های اقتصادی از همین انجام می گرفته. 

در گرما گرم کمک های فوری و فوریت های پزشکی مثل دارو و بیمارستان و... بسیاری از کشور ها به لبنان کمک خواهند کرد. حتی آمریکایی ها هم گفته اند که به یاری بیروت می آیند. اما بعد از آن باید دید که 600هزار نفری که بی خانمان شده اند چگونه استقرار خواهند یافت؟ چه کسی می خواهد ویرانی ها را پوشش دهد و وضعیت را سروسامان دهد؟ سیلوی گندمی که در بندر بیروت بود نابود شده و برای مدت خیلی کمی ذخیره دارد. واقعیت این است که یک فاجعه ملی رخ داده که هنوز ابعاد آن پشت پرده است.  دولت آمریکا از قبل ضربه خود را به لبنان زده بود و حالا احتمالا از این وضعیت استفاده خواهد کرد تا به مردم بگوید که اگر حزب الله را تحت فشار برای زمین گذاشتن اسلحه هایشان قرار دهند و بگذارند اسراییل در صلح به حیات خود ادامه دهد، مشکلاتشان حل خواهد شد. 

در گذشته در لبنان وضعیت به این شکل بوده که کشورهای غربی و عربی در ازای کمک های مالی و نظامی به بیروت، شروع به قدرت گرفتن در این کشور می کردند و عملا سیاستمداران اصلی بازیچه دست کشورهای دیگر می شدند. حالا که بیروت از هر زمان دیگری بیشتر نیازمند کمک مالی است، چطور می شود از تکرار این اتفاق جلوگیری کرد؟

این موضوع در زمانی که دولت وابسته ای در لبنان بر سر کار بوده کاملا صدق می کرده است. این دولت ها متمایل به عربستان و آمریکا بوده اند و با کمک های مالی آنها زیر یوغ می رفتند. دولت دیاب رویکردش به داخل است  دولتی تکنوکراتی است که به کسی باج نمی دهد. برای همین است که  مارسی ها، یعنی افرادی چون سعد حریری، سمیر جعجع، ولید جنبلاط و... عزم خود را جزم کرده اند تا این دولت را سرنگون کنند. ما حتی می بینیم که نمایندگان پارلمان انصراف می دهند تا دولت از رسمیت بیفتد و پارلمان هم تعطیل شود. اما متوجه نیستند که در صورتی که دولت بیفتد، چه کسی می خواهد این وضعیت را جمع کند؟

فعلا کمک های فوری انجام خواهند شد . اما اصل کار مرحله بعدی است که باید ببینیم کشورها با چه شرط و شروطی به کمک لبنان می آیند تا خود را بازسازی کند. تا زمانی که دیاب بر سر کار باشد، اجازه نمی دهد که دولت های غربی یا عربستان بخواهند بابت کمک به بیروت، باج سیاسی و امنیتی بگیرند. اما مشخص نیست که دولت او تا چه اندازه بتواند مقاومت کند.

مثلا جایگزین هایی برای کشورها وجود دارد. چین قبلا هم گفته که حاضر به سرمایه گذاری برای ترمیم زیرساخت های لبنان است. حتی ایران هم می تواند از این فرصت برای سرمایه گذاری اقتصادی در لبنان استفاده کند.  باید منتظر بود و دید که وقتی آب از آسیاب افتاد، اوضاع چطور پیش می رود؟

بیشتر بخوانید:

امروزنیوز این اخبار را از خبرآنلاین به عنوان خدمتی به خوانندگانش ارائه می دهد، اما مقالاتی را که منتشر می کند ویرایش نمی کند. مقالات به مدت کوتاهی در emrooznews.com نمایش می یابند.