دانش‌آموز باید بتواند معلم را به چالش بکشد

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی گفت: انسان در نگاه فلسفه تعلیم و تربیت یک موجود انتخاب کننده، اندیشه‌ورز و دارای اراده است؛ دانش‌آموز باید بتواند معلم را به چالش بکشد و ما به همین به چالش کشیدن نمره بدهیم.

www.farsnews.ir
اندازه متن Aa Aa

سرویس جامعه امروز نیوز؛ آموزش و پرورش ، حجت‌الاسلام والمسلمین علی ذوعلم رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در نشست علمی ـ تخصصی «تجربه‌های برگرفته از روند گذشته تحول در آموزش و پرورش، ترسیم چشم انداز آینده» که در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش برگزار شد با بیان اینکه فلسفه وجودی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت، اصلاح و گره‌گشایی امر تربیت است، اظهار کرد: یک سؤال اساسی مطرح، این است که تحول در نظام تربیتی به چه معناست؟

وی افزود: در اسناد تحولی تولیدشده، تعریفی از این تحول، شاخص‌ها، عرصه‌ها، تقدم، تأخیر و طراحی این تحول نمی‌بینیم؛ علی‌رغم اینکه متن مفصلی درباره مبانی نظری تحول داریم اما شاهد مبانی تحول نیستیم، بلکه مبانی تربیت است و بعد هم ساحت‌های تحول و 6 زیرنظام و غیره تعریف شده است.

حجت‌الاسلام والمسلمین ذوعلم با بیان اینکه گزاره‌های خوبی در این متن 450 صفحه‌ای مبانی سند پیدا می‌شود اما آیا گزاره های دریافت شده نقطه تحول را نشان می‌دهد؟، بیان کرد: نمی‌خواهم دوستان را مورد نقد قرار دهم؛ درحد تلاش‌شان کار خوبی انجام داده‌اند و امروز همین سند تحول و مبانی نظری آن از افتخارات جمهوری اسلامی است و آن را قبول دارم ولی سند فقط یکی از اجزای لازم برای تحول بوده است.

وی ادامه داد: تحول یعنی در وضع موجودی قرار داریم که پاسخ‌دهنده نیست و باید به سمت وضع مطلوب تغییر کند و باید آن را ترسیم کنیم و ترتیب ایستگاه‌ها و مقاصد را مشخص و برای مراحل، به تدریج راهکار ارائه دهیم.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با اشاره به اینکه مبانی نظری تحول را بارها مطالعه و درباره آن در جلساتی بحث کرده‌ام، گفت: ممکن است نقدهایی داشته باشم اما کلیت را راهگشا می‌دانم؛ از این جهت که آرمان‌های ما را نشان می‌دهد و رسیدن به مدرسه محوری، حیات طیبه، ارتقای هویت افراد و... حتما لازم بوده اما آیا کافی هم هست؟ به نظر می‌رسد هنوز در آن نقطه قرار داریم و از حدود 8، 9 سالی که می‌گذرد هنوز نقشه راه تعیین کننده، جامع و مشخصی نداریم.

وی افزود: در این مدت اقداماتی با اسم تحول صورت گرفته که برخی از آنها ضد مبانی نظری تحول بوده و تصمیماتی اتخاذ شده که بازدارنده هم بوده است؛ از عنصر تأثیرگذار در تحول واقعی که بسترها و زیرساخت های پشتیبانی کننده تحول بوده، غافل بوده‌ایم.

حجت‌الاسلام والمسلمین ذوعلم با طرح این سؤال که «آیا می‌توان با بخشنامه‌های متعدد که دائم به مدارس، مناطق و استان‌ها می‌زنیم، تحول ایجاد کرد؟»، گفت: ما تحول سرایی کرده‌ایم اما نقشه راه هنوز ارائه نشده است؛ البته همین که تحول به عنوان گفتمان مطرح شده خودش یک دستاورد است و یک مبنای نظری روی میز ماست و این بسیار مهم است.

وی ادامه داد: درباره نظریه سیاسی، اقتصادی، حقوقی، سیاست خارجی جمهوری اسلامی چنین متنی نداریم، اما درباره تربیت یک سند داریم که بسیار مهم است و همه آن را قبول دارند و آورده ارزشمندی است که لازم بوده اما کافی نبوده است.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی با بیان اینکه در زیرنظام مالی و اقتصادی، برنامه درسی و.... چرخش هایی بیان شده که بسیار ارزشمند است، اظهار کرد: اما برداشت‌ها درباره همین چرخش‌ها یکسان نیست و نگاه عملیاتی روشنی را به کنشگر تربیتی ارائه نمی‌دهد؛ فرهنگ رسوب کرده موجود، مانع می‌شود و کار مشکل است.

وی با بیان اینکه سندتحول ادعای بزرگی بوده که در این راه قدم برداشته و توفیق داشته‌ایم اما نمی‌توان انتظار داشت در این 10 سال همه کار انجام شده باشد، گفت: اگر بتوانیم در یک بازه زمانی 40،50 ساله مسیر تحول را بسازیم و ریل‌گذاری کنیم که قطار متناسب با آن حرکت کند، به دستاورد بزرگی رسیده‌ایم.

حجت‌الاسلام والمسلمین ذوعلم با اشاره به نوآوری فلسفی و علمی در باب تعریف «تربیت» در سند تحول که بسیار الهام بخش و قابل امتداد است، ادامه داد: انسان در نگاه فلسفه تعلیم و تربیت یک موجود انتخاب کننده، اندیشه‌ورز و دارای اراده است؛ کافی است موانع برطرف و زمینه رشد و شکوفایی او فراهم شود و دانش‌آموز باید بتواند معلم را به چالش بکشد و ما به همین به چالش کشیدن نمره بدهیم.

وی با اشاره به اینکه برخی سعی کرده‌اند تعریف ارائه شده برای تربیت را امتداد بدهند که چندان شفاف نیست، بیان کرد: رسالت انجمن فلسفه تعلیم و تربیت، امتداد این سند از ابعاد مختلف است و باید ده‌ها و صدها عنوان کتاب و مقاله برای مخاطبان مختلف از دل سند استخراج و تبیین می‌کردیم تا امتداد گفتمانی صورت گیرد.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی تصریح کرد: امروز در برنامه‌ریزی‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و پژوهش‌ها هنوز دچار چالش‌های جدی هستیم زیرا سند خوانده نشده و به فهم عمیق و جهت دهنده رفتار تبدیل نشده است.

وی گفت: البته رسیدن به این نقطه که نیازمند تحول هستیم بسیار دستاورد بالایی بوده است. همین که مبانی نظری تولید شده افق مطلوب را نشان داده و مدارس به تکاپو افتادند و سعی در اجرای آن دارند، دستاورد مبارکی است؛ به هر استانی رفتم شاهد بودم که مدرسه نشاط دارد، دانش‌آموز پرسشگر است و کلاس تعاملی اداره می‌شود. 

حجت‌الاسلام والمسلمین ذوعلم ادامه داد: اگر سند تحول نبود برداشت‌های نادرست مانع همین حرکت ها می‌شد، با همین چرخش‌های سند است که می‌گوییم دانش‌آموز باید فکور و پرسشگر باشد، بیندیشد، سوال داشته باشد و چالش فکری ایجاد کند.

وی با اشاره به اینکه امروز به این نتیجه رسیده‌ایم که اگر این سازمان بخواهد خودش همه محتوا را تولید و ارزشیابی کند به سمت انحصار گرایی رفته است، اظهار کرد: به همین علت دست به بازآرایی تشکیلاتی زدیم و به این نتیجه رسیدیم که 11 حوزه یادگیری شکل بگیرد که در حال انجام است. 

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با بیان اینکه تحول نیازمند همفکری و همسویی عمیق و شجاعتی برای اجراست که البته باید هزینه‌اش را نیز بپردازیم، گفت: به آینده تحول امیدوارم؛ باید بسترهای فکری عمیق‌تر شود و مجموعه‌های مختلف به یک همسویی در غایت تحول که در مبانی نظری مطرح شده است، برسند.

حجت‌الاسلام والمسلمین ذوعلم در بخش دوم این نشست به پرسش‌ها پاسخ داد و گفت: یک سیستم بروکراسی فشل داریم و بحث ارتباط ها ضعیف است؛ باید فاصله ها را کم کنیم. تحقق تربیت یا خودش کم کردن فاصله است یا مستلزم کم کردن فاصله است.

وی افزود: وقتی والدین با دانش‌آموزان، معلم با دانش‌آموزان، معلم با مدیر مدرسه و حتی وزیر آموزش و پرورش با بدنه ارتباط و تعامل نداشته باشد، تحول رخ نمی دهد.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی درباره پاسخ به این پرسش که «چه کسانی باید مجری تحول باشند؟»، اظهار کرد: مردم و از میان مردم نیز جوانان باید پیشگام باشند و تا مطالبه نکنند و وارد امر نشوند، تحول رخ نمی دهد.

وی با اشاره به اینکه سازمان پژوهش، آزاد اندیش، یادگیرنده، تحول‌گرا و انقلابی است، گفت: مدرسه باید محل زندگی باشد؛ شعار ما در برنامه درس ملی همین بود که باید گامی به سمت مدرسه زندگی باشد و معتقدم هر مدرسه باید به حدی از بلوغ و توانمندی برسد که خودش یک وزارتخانه باشد؛ مهمترین وظیفه ما این است که زمینه توانمندسازی مدرسه و معلم را فراهم کنیم.

امروزنیوز این اخبار را از خبرگذاری فارس به عنوان خدمتی به خوانندگانش ارائه می دهد، اما مقالاتی را که منتشر می کند ویرایش نمی کند. مقالات به مدت کوتاهی در emrooznews.com نمایش می یابند.